Tổng hợp dịch tiếng trung toàn tập

Tổng hợp dịch tiếng trung toàn tập Nhà ngôn ngữ học Nida Eugene cho rằng: “Ý nghĩa của từ được quyết định bởi nội dung cú pháp và nội dung văn hoá ”. Do đó chỉ khi chúng ta đã hiểu được sự khác biệt về hàm nghĩa văn hoá giữa hai ngôn ngữ, đồng thời khắc phục được trở ngại để hiểu và lí giải được ngôn ngữ do sự khác biệt văn hoá giữa hai ngôn ngữ tạo nên, từ đó hiểu được hàm ý văn hoá hàm ẩn trong bài viết hay lời nói, tiến thêm một bước nắm bắt chính xác ý nghĩa mà ngôn ngữ văn bản cần truyền đạt. Đối với người dịch, nếu như không có kiến thức so sánh về văn hoá vững vàng thì khó có thể diễn đạt hay lí giải một cách chính xác nguyên tác trong khi dịch tiếng trung chuẩn.

1, Phải có vốn văn hóa trung quốc nhất định

Người học tiếng trung quốc Hà Nội không có một vốn văn hóa nhất định thì sẽ không thể hiểu được một văn bản nói chung và văn bản văn học nói riêng. Dịch một ngôn ngữ thuộc một nền văn hóa nào thì trước hết cần phải có kiến thức về nền văn hóa đó. Chẳng hạn, các nhà khoa học phương Tây khi viết đôi lúc thường sử dụng các hình tượng và điển tích lấy từ thần thoại Hy Lạp – La Mã, từ Kinh thánh đạo Cơ Đốc hoặc từ tư tưởng của các triết gia. Nếu không hiểu rõ các lĩnh vực văn hóa này thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc dịch. Ví dụ, nếu trong một văn bản có một câu nói như thế này: “Trong quan hệ giữa hai nước, việc một nước thứ ba đối xử không công bằng với hai nước đó sẽ chẳng khác gì việc ném ra quả táo của nữ thần Eris”, người dịch sẽ phải chú thích thế nào là “quả táo bất hòa” này, bởi lẽ ở đây tác giả bản gốc đã sử dụng điển tích trong thần thoại Hy Lạp để diễn đạt câu văn, nhưng người Việt Nam không phải ai cũng biết hết được các điển tích trong thần thoại Hy Lạp. (Eris là nữ thần Bất Hòa trong thần thoại Hy Lạp, tương đương với nữ thần Discordia trong thần thoại La Mã) (1).
Trong quá trình dạy học dịch tiếng trung, giáo viên là người đầu tiên phát hiện ra vấn đề này, tầm hiểu biết về văn hoá Đông – Tây sẽ là hiệu ứng hay hạn chế đến tính trung thực, tính chính xác của văn bản. Việc chú trọng đến sự khác biệt giữa văn hoá Đông – Tây trong quá trình dạy dịch quả là cần thiết. Vì vậy, giáo viên cũng như sinh viên cần tiến hành đối chiếu đa ngữ. Có những trường hợp nếu chỉ căn cứ vào ngôn ngữ của nguyên tác thì sẽ gặp nhiều khó khăn và sẽ làm nảy sinh tranh cãi. Chẳng hạn ngày nay ở nước ta, trong không khí sôi động của công cuộc hội nhập quốc tế, đang có hiện tượng là người ta dịch từ “globalization” trong tiếng Anh là “toàn cầu hoá”, nhưng khi gặp từ “mondialisation” của tiếng Pháp thì người ta lại dịch là “thế giới hoá”, trong khi đó người Pháp lại dịch từ “globalization” của tiếng Anh thành “mondialisation”. Thế là một từ “globalization” của tiếng Anh sau khi làm một chuyến đi lòng vòng qua tiếng Pháp đến nước ta sẽ có hai cách gọi: “toàn cầu hoá” và “thế giới hoá”. Đáng ra người dịch phải nắm vững hệ thống thuật ngữ của ngôn ngữ dịch và ngôn ngữ được dịch để chuyển nghĩa tương đương chứ không phải là câu nệ vào nghĩa gốc biệt lập của các từ (2).

Bạn muốn fanpage của bạn thu hút hàng triệu lượt tiếp cận, với dịch vụ tăng like facebook  là sự lựa chọn lí tưởng dành cho bạn. Mỗi lượt like mà bạn nhận được tương đương như một lá phiếu bình chọn cho bạn về mức độ tin cậy dịch vụ, sản phẩm và thương hiệu của bạn. Điều này đồng nghĩa với việc bạn càng có nhiều lượt like thì trong mắt khách hàng mức độ tin tưởng đối với bạn càng cao.

2, Chăm luyện tập dịch tiếng trung theo văn cảnh 

Có những trường hợp nếu chỉ căn cứ vào ngôn ngữ của nguyên tác thì sẽ gặp nhiều khó khăn và sẽ làm nảy sinh nhiều vấn đề tranh cãi. Ví dụ, đối với tên tác phẩm Chiến tranh và hoà bình của Lev Tolstoi, trước đây có người đã đặt câu hỏi nghi vấn: liệu có phải là Chiến tranh và thế giới không? Vì chữ миp trong tên nguyên tác bằng tiếng Nga Вoйна и миp vừa có nghĩa là “hoà bình” lại vừa có nghĩa là “thế giới”. Song, ngoài việc căn cứ vào nội dung tác phẩm, ta có thể tham khảo thêm các bản dịch ra các thứ tiếng khác để giúp cho công việc dịch tác phẩm này thêm nhẹ nhàng. Và ở đây ta sẽ thấy ngay là các bản dịch ra các thứ tiếng khác đều dịch là Chiến tranh và hoà bình.
Trong khi vẫn căn cứ vào ngôn ngữ gốc của nguyên tác, nếu chúng ta có điều kiện tham khảo thêm các bản dịch ra các thứ tiếng khác thì càng làm cho công việc dịch thuật đạt được chữ “tín” tới mức cao nhất, và điều đó cũng đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ có được những bản dịch hay.
Đầu tiên là sự khác biệt về văn hoá trong từ vựng, do điều kiện tự nhiên, hoàn cảnh xã hội và truyền thống lịch sử khác nhau, vì thế từ một dân tộc hay một nền văn hoá khác nhau khi quan sát một khách thể giống nhau, góc độ quan sát sẽ hoàn toàn khác nhau. Ví như: 红豆 (love pea Đậu đỏ), 红糖 (brown sugar Đường đen),眼红 (green – eyed Đỏ mắt, đỏ mặt tía tai), 黑啤酒(dark beer Bia đen),宣纸 (rice paper Giấy tuyên)
Phần lớn từ vựng của tiếng Hán và tiếng Việt đều là từ đa nghĩa. Vd: trong tiếng Việt “chạy” có nghĩa gốc “chạy nhanh”, “chạy dài”, ngoài ra trong từ điển còn có rất nhiều nghĩa chuyển ý, ví như: Chạy giặc chạy loạn (逃难), Chạy thầy chạy thuốc (寻求良医)
Kế tiếp là sự khác biệt văn hoá ở phương diện Thành ngữ. Thành ngữ là một hình thức ngôn ngữ có tính đặc thù, thể hiện mối quan hệ thân thiết giữa ngôn ngữ và văn hoá, là loại hình ngôn ngữ ước định mà thành được tích luỹ trong các hoạt động văn hoá như giải trí tiêu khiển, lao động , cuộc sống thường nhật của loài người, có đầy đủ hàm nghĩa độc lập hoàn chỉnh của từ ngữ, là kết cấu cố định được hình thành qua quá trình đúc rút sử dụng lâu dài, là kết tinh trí tuệ của nhân loại. Phần lớn thành ngữ đều có một hình tượng rõ ràng, thích hợp để dùng so sánh sự vật, bởi thế thường mang đậm dấu ấn vùng miền và màu sắc dân tộc. Ví như, “雨后春笋 (măng)” Spring up like mush room（蘑菇 nấm）Nhiều như nấm mọc sau cơn mưa）, “多如牛毛 (lông trâu)” （as plentiful as blackberries（黑莓 mốc đen）Nhiều như nấm mốc）,“挥金如土(đất)”（ spend money like water 水 nước）Tiêu tiền như nước.
Trong tiếng Việt, đối tượng miêu tả người bị mưa ướt sủng sẽ khác với tiếng Hán, mặc dù nghĩa của nó hoàn toàn giống nhau, vd: “ướt như chuột lột” (ướt như chuột bị lột da), còn trong tiếng Hán thì lại là “湿得像落汤鸡似的” （ướt như à rơi vào nồi canh）.
Ngôn ngữ là kết quả của hoàn cảnh văn hoá, cũng là tải thể văn hoá. Mỗi ngôn ngữ đều có kết cấu và ngữ hệ ngôn ngữ đặc thù riêng, mỗi dân tộc đều có truyền thống văn hoá, quan niệm giá trị, phạm vi hành vi, tâm lí ngôn ngữ, phương thức ngôn ngữ, thói quen cuộc sống đặc thù riêng, vì vậy việc giống nhau và khác nhau hoàn toàn về văn hoá và ngữ nghĩa giữa hai ngôn ngữ là cực kỳ hiếm thấy. Việc nâng cao trình độ dịch thuật nên chú trọng đến bồi dưỡng tính mẫn cảm cho sinh viên về vấn đề văn hoá. Chẳng hạn, trong tiếng Việt hiện đại tồn tại đến gần 70% từ Hán Việt(3), nhưng không phải vì thế mà chúng ta dễ dàng vận dụng nó một cách thoải mái trong khi dịch. Vì rằng, ngữ nghĩa của từ Hán Việt trong tiếng Việt có lúc bất đối xứng với từ ngữ trong tiếng Hán. Ví dụ:
Từ Hán việt Tiếng Hán

Khai giảng(开讲) Tương đồng về ngữ âm: 开讲( Khai giảng) Tương ứng ngữ nghĩa : 开学
Thời tiết(时节) Tương đồng về ngữ âm: 时节（Thời tiết）
Tương ứng ngữ nghĩa : 天气
Bí thư (秘书) Tương đồng về ngữ âm: 秘书（Bí thư）
Tương ứng ngữ nghĩa : 书记
Thư kí (书记) Tương đồng về ngữ âm: 书记（Thư kí）
Tương ứng ngữ nghĩa : 秘书

Về ngữ âm từ Hán Việt “Khai giảng”(开讲) trong tiếng Việt tương ứng với ngữ âm từ “Khai giảng”(开讲) trong tiếng Hán, đều là động từ, nhưng ngữ nghĩa lại tương ứng với từ “开学”（Khai giảng） trong tiếng Hán. Thực tế, nghĩa từ “开讲” trong tiếng Hán lại dùng để chỉ buổi học, buổi báo cáo hay buổi toạ đàm bắt đầu, không liên quan với nghĩa từ “开学”（Khai giảng）…
Càng thú vị hơn ở hai ví dụ cuối cùng, về ngữ âm từ Hán Việt “Bí thư”(秘书) trong tiếng Việt tương ứng với ngữ âm từ “秘书” trong tiếng Hán, nhưng về mặt ý nghĩa lại chỉ người lãnh đạo đảng, tương đương với nghĩa từ “书记” trong tiếng Hán. Ngược lại, ngữ âm từ Hán Việt “thư ký”(书记) lại tương ứng với ngữ âm từ “书记”trong tiếng Hán, nhưng ý nghĩa lại tương ứng với “秘书” trong tiếng Hán. Chúng ta có thể mối quan hệ về ngữ nghĩa của hai từ trên giữa hai ngôn ngữ:

Tiếng Việt Tiếng Hán

]Bí thư(秘书) 秘书 Thư kí
Thư kí(书记) 书记 Bí thư

Trọng điểm của phương pháp dạy dịch truyền thống thường đặt nặng phương diện ngôn ngữ, việc dạy và học đều tập trung vào rèn luyện kỹ xảo dịch từ vựng, câu, đoãn ngữ… mà thường bỏ qua sự khác biệt về phương diện văn hoá tạo nên rào cản lớn trong dịch thuật. Việc rèn luyện các kỹ năng cơ bản của ngôn ngữ đương nhiên là quan trọng, nhưng chỉ chú trọng đến kỹ xảo dịch thuật thì sẽ có thiên lệch. Thái độ đúng đắn nhất là nên nhìn nhận công tác dịch thuật từ góc độ văn hoá, vì bản thân của dịch thuật chính là giao lưu của bất đồng văn hoá.
1/ 究竟（副）dịch âm hán việt là cứu cánh ——〉 越文：cứu cánh （名）
Ví dụ: Đây là 1 biện pháp cứu cánh (Tiếng Việt)—-〉汉语： 这是一个究竟的办法 （ 错）
Do đó, 究竟 nên dịch là : rốt cuộc, cuối cùng mới dễ đặt câu.
Lưu ý: Không nên lạm dụng việc dịch âm Hán và ráp âm Hán Việt tùm lum. Vd: “quản trị ”, hs lại ráp âm thành:管治 （错）. Giống như 1 em hs nước ngòai học tiếng Việt nói là: e muốn ăn thịt heo “thời thơ ấu”.

2/ 审判（动）Thẩm phán —–〉 越文：Thẩm phán （名）
Anh ta là thẩm phán —-> 他是审判 （错）
—-> 他是审判员（对）
——–〉审判trong tự điển nên dịch là xét xử. Tự điển của Trương văn Giới cũng có 1 số dịch theo âm hán, ko dịch theo nghĩa tiếng Việt, thiếu chút chú thích. Do đó, nếu sinh viên chúng ta học ko để ý , cứ lấy từ hán “ thẩm phán” trong tự điển ráp dịch liền như câu VD trên thì ko tốt.

Giống như ：1/那本书是我。 (错) —〉Dịch ra tiếng Việt: Quyển sách đó là tôi . (sai)
那本书是我的（书）。——–〉Quyển sách đó là sách của tôi. (đúng)
Vì thiếu mất 1 chữ 的, câu 1/ trên sẽ sai hòan tòan.

3/ 监考（动）Giám khảo —–〉 越文：Giám khảo 监考（名）
Anh ta là giám khảo—>译成汉语： 他是监考(错)
——–〉 他是监考员/监考老师（对）
——-〉Do đó, 监考nên dịch là coi thi.

3/ 回门：Hồi môn 结婚那天（第一天），南方派人去接新娘 到男方家举行婚礼。第二天新娘给
Của hồi môn: cho con gái đem về nhà chồng sau khi cưới.(Tiếng Việt)
回门Hồi môn: có nghĩa là ngày thứ ba (tính từ ngày cưới) con gái ruột đi cùng chồng trở về thăm cha mẹ ruột (Tiếng Hoa)
Ví dụ: Của hồi môn (tiếng Việt) —->汉语：回门的财务 （错）
—> 陪嫁的财务/嫁奁 (对)

4/ 部队（名）Bo doi他是部队（错）—〉越文：anh ay la bo doi （名）
——>他是军人 (对)
越文：Anh ta di bo doi ——-> 中文：他去部队 （错）
——->他加入军队/部队（部队：单位） 或者 他当兵
5/ Tại sao trong câu Người Trung Quốc hay dùng “Định(định ngữ) +的+ Trung (Trung tâm ngữ)” và trung tâm ngữ quan trọng nhưng lại để phía sau?
VD: 我的书 / 我的杂志
Trong khi người Việt chúng ta lại cho Trung tâm ngữ để ra phía trước?
VD: sách của tôi / tạp chí của tôi
Phong tục tập quán thôi. Người việt nam chúng ta thường “ Tốt khoe xấu che” mà.
Còn Người trung quốc có câu “好戏还在后头”.

Bạn đang phân vân không biết quảng cáo trên Facebook giá bao nhiêu? Hãy xem báo giá tại đây. Trên thực tế thì tùy vào sự lựa chọn của bạn mà phí quảng cáo Facebook được tính theo số lượt click CPC hoặc tính theo số lượt hiển thị CPM. Khi bạn chạy một chiến dịch quảng cáo thì chi phí là không cố định bởi bạn chỉ phải trả tiền khi quảng cáo trên facebook của bạn có người quan tâm click vào hoặc được hiển thị trên facebook.

Phạm Dương Châu –Tiengtrung.vn
CS1 :Số 10 – Ngõ 156 Hồng Mai – Bạch Mai – Hà Nội ĐT : 09. 4400. 4400 – 09.6585.6585
CS2:Số 25 Ngõ 68 Cầu giấy ( Tầng 4 ) ĐT : 09.8595.8595
KHÓA HỌC TIẾNG TRUNG ONLINE :
hoc tieng trung giao tiep tren mang mien phi
KHÓA HỌC TIẾNG TRUNG TẠI HÀ NỘI :
tiếng trung quốc cơ bản
BỘ TÀI LIỆU HỌC TIẾNG TRUNG :

Mua sách 500k được tặng khóa boya 1 và 301 câu đàm thoại TRỊ GIÁ 1.400.000 VND